Thuế 0,2% với đất bỏ hoang, dự án chậm 60 tháng bị thu hồi đất

Tại Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI, Chính phủ đề xuất bổ sung thuế suất 0,2% đối với đất bỏ hoang, không đưa vào sử dụng hoặc chậm đưa vào sử dụng, không áp dụng hạn mức. Song song, dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) quy định chủ đầu tư chậm sử dụng đất phải nộp khoản tiền tăng dần theo thời gian và bị Nhà nước thu hồi đất nếu quá 60 tháng.

Hai đề xuất nằm ở hai dự án luật khác nhau nhưng cùng mục tiêu: tăng chi phí của việc “ôm đất chờ giá”, buộc quỹ đất đã giao được đưa vào khai thác.

Thuế 0,2% nằm trong dự án luật sửa đổi ba luật thuế

Theo VietnamPlus, sáng 23/10/2026, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn, thừa ủy quyền Thủ tướng, trình Quốc hội dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp và Luật Thuế thu nhập cá nhân. Dự án gồm 4 điều, dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/1/2027 và được Chính phủ trình để Quốc hội xem xét, thông qua ngay tại kỳ họp này.

Điểm đáng chú ý với thị trường nhà đất là quy định bổ sung mức thuế suất 0,2% cho đất bỏ hoang, đất không đưa vào sử dụng hoặc chậm đưa vào sử dụng. Việc xác định thế nào là đất thuộc các nhóm này sẽ căn cứ theo pháp luật đất đai. Theo 1Thế giới, nội dung này được nêu tại Tờ trình số 886/TTr-CP ngày 11/10/2026 của Chính phủ, với cách tiếp cận “không quy định ngưỡng hay hạn mức”.

Luật Đất đai sửa đổi: tiền lũy tiến và mốc thu hồi 60 tháng

Ở dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) trình Quốc hội sáng 22/10, cơ chế xử lý dự án chậm sử dụng đất được thiết kế chặt hơn. Theo VietnamPlus và Báo Nghệ An, với đất đã được giao, cho thuê để thực hiện dự án nhưng không sử dụng hoặc chậm đưa vào sử dụng, chủ đầu tư phải nộp một khoản tiền lũy tiến, tăng dần theo thời gian vi phạm. Nếu quá 60 tháng đất vẫn chưa được đưa vào sử dụng, Nhà nước thu hồi.

Bài viết của 1Thế giới (28/10) dẫn báo cáo thẩm tra cho biết thêm:

• Khái niệm “đất bỏ hoang” được bổ sung tại khoản 10 Điều 3 dự thảo, chỉ đất đã được Nhà nước giao hoặc cho thuê nhưng không được đưa vào sử dụng liên tục trong một khoảng thời gian nhất định.
• Khoản thu bổ sung tại điểm b khoản 7 Điều 36 được tính thêm ngoài tiền sử dụng đất hoặc tiền thuê đất, theo mức tăng qua từng năm.

Các nguồn đã tham khảo đều chưa nêu tỷ lệ cụ thể của khoản thu lũy tiến; nhiều khả năng chi tiết sẽ do văn bản hướng dẫn quy định.

Đại biểu muốn chế tài mạnh và nhanh hơn

Tại phiên thảo luận tổ ngày 22/10, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu Tạ Thị Yên (đoàn Điện Biên) cho rằng thời hạn 60 tháng trước khi thu hồi là khá dài, theo Báo Nhân Dân. Bà đề nghị rút ngắn hợp lý thời gian xử lý đối với trường hợp chậm do lỗi chủ quan của người sử dụng đất, và khoản phải nộp phải đủ sức tác động, tăng dần theo thời gian.

Theo Dân trí, đại biểu Lê Nữ Thùy Dương (đoàn Đồng Nai), Ủy viên Ủy ban Kinh tế và Tài chính, ủng hộ dùng thuế làm công cụ hạn chế đầu cơ, tích trữ đất, nhưng lưu ý cần tách bạch chậm trễ do người sử dụng đất với nguyên nhân khách quan như thiên tai, bất khả kháng, thủ tục hành chính hay biến động thị trường. Bà cũng đề xuất bổ sung trách nhiệm chứng minh năng lực tài chính của nhà đầu tư và chế tài thu hồi khi không thực hiện đúng cam kết tiến độ.

Sáng 29/10, Quốc hội tiếp tục thảo luận tại hội trường về dự án Luật Đất đai (sửa đổi); Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng giải trình cuối phiên, theo Báo Nghệ An.

Ảnh hưởng tới người mua nhà/nhà đầu tư

• Doanh nghiệp đang giữ quỹ đất dự án: chi phí của việc chậm triển khai sẽ tăng theo thời gian, cộng thêm rủi ro mất đất sau 60 tháng. Điều này có thể thúc đẩy khởi công, chuyển nhượng hoặc hợp tác thay vì để đất nằm im.
• Người mua nhà ở dự án: về lý thuyết, nguồn cung có thể được đưa ra thị trường nhanh hơn. Tuy nhiên, người mua vẫn nên kiểm tra tiến độ thực tế và hồ sơ pháp lý của dự án, vì dự án chậm kéo dài có thể đối mặt với khoản thu bổ sung hoặc thu hồi đất.
• Nhà đầu tư cá nhân giữ đất: các nguồn chưa làm rõ thuế 0,2% áp dụng cụ thể cho những trường hợp nào ngoài đất được Nhà nước giao, cho thuê; tiêu chí “bỏ hoang”, “chậm sử dụng” sẽ theo pháp luật đất đai và văn bản hướng dẫn. Đây là điểm cần theo dõi trước khi đánh giá tác động lên chi phí nắm giữ.
• Thị trường nói chung: đây mới là dự thảo; nội dung có thể được điều chỉnh sau khi Quốc hội tiếp thu ý kiến và biểu quyết.

Nhận định

Việc dùng đồng thời công cụ thuế và chế tài hành chính cho thấy cơ quan soạn thảo muốn tăng chi phí của hành vi giữ đất không sử dụng, vốn được nhiều đại biểu xem là nguyên nhân khiến quỹ đất bị lãng phí. Mức 0,2% không lớn nếu xét riêng lẻ, nhưng khi kết hợp với khoản thu lũy tiến và nguy cơ thu hồi, tác động lên các dự án “treo” có thể đáng kể.

Hiệu quả thực tế sẽ phụ thuộc vào cách định nghĩa đất bỏ hoang, cơ chế phân định nguyên nhân chủ quan và khách quan, cũng như dữ liệu đất đai đủ tin cậy để xác định vi phạm. Theo 1Thế giới, đến 1/10/2026 mới khoảng 63,48 triệu trên 104,79 triệu thửa đất được đồng bộ vào cơ sở dữ liệu quốc gia. Bài viết chỉ mang tính thông tin, không phải tư vấn pháp lý hay đầu tư; bạn đọc nên theo dõi văn bản luật chính thức sau khi được Quốc hội thông qua và tham khảo chuyên gia trước khi ra quyết định.

Nguồn tham khảo

• VietnamPlus – Đề xuất đánh thuế 0,2% đất bỏ hoang
• VietnamPlus – Luật Đất đai sửa đổi siết xử lý dự án chậm sử dụng đất
• 1Thế giới – Luật Đất đai (sửa đổi): Đất bỏ hoang chịu thuế, dự án chậm 5 năm bị thu hồi
• Nhân Dân – Đại biểu Quốc hội đề nghị siết tình trạng đất dự án chậm đưa vào sử dụng
• Dân trí – Đề xuất dùng chính sách thuế để hạn chế tình trạng đầu cơ, bỏ hoang đất
• Báo Nghệ An – Sáng nay (29/10), Quốc hội tập trung thảo luận sửa Luật Đất đai